Ae ba nösi

Wikipedia:Standardisasi

Moroi ba Wikipedia

Faigi göi Fanofu sasese musofu (FAQ) ba wombaso ngawalö wanofu sasese lasofu niha.


Ba nga'örö andre tefa'oli ngawalö nifotöi standard ba wanura ba Wikipedia Nias awö Wikikamus ba Wikibuku.

Awena nasa famobörö gego ia, soguna lafatunöisi.

Itaria te'oguna'ö li Indonesia ösa mitou ba da'a na itaria ambö aboto ba dödöda ia na tatötöi ia nasa ba li Niha.

Afore khöda ba wama'anö standar andre:

  • Iraono si bohou ebua: ya'ira andre zi tobali tandrösa halöŵö ba wiki. Ha lafahaö ira tata bahasa awö lala wanura ba li Indonesia (EYD) ba zekola. Ba lö tebulö da'a ba ndröfi mifönada andre.
  • EYD: Ejaan Bahasa Indonesia Yang Disempurnakan (EYD) tobali goi-goi khöda. Iada'a te'oguna'ö EYD edisi silima si so ba ejaan.kemdikbud.go.id.
  • Fehede niwawalö: edöna tedou wangi'ila sambua soi na ibokai ia ba ngawalö wangi'ila moroi ba soi bö'ö. Börö da'ö lahalö khöra ngawalö wehede si lö khöra ba lafazökhi ngawalö wehede si bohou. Alua da'a he ba li Indonesia ba he ba li Inggris.
    Lötolalö tawawalö ngawalö wehede (ngawalö istilah) moroi ba li Indonesia na omasi ita tedou li khöda.
  • Nihalö manö: Irugi iada'a lö ua nasa goi-goi khöda ba wowawalö fehede moroi ba li bö'ö si lö föfönia ba li khöda. Börö da'ö gasa-gasa tahalö manö ia ua. Hana? Tenga ira tuada ba aweda zedöna mombaso ngawalö wangi'ila ba wiki, bahiza iraono sibohou ebua, si lö fakaole lela ba wamoligö fehede simane efektif, efisien, btn. No to'ölö ndraono sibohou ebua wamoligö oi ngawalö wehede andrö, börö da'ö abölö aboto ba dödöra na tasura efektif, moroi na tafaudugö ia ba li Niha tobali efeketifö. Ohitö dödöda ba wiki ya'ia ba wondrou'ö fangi'ila, tenga mame'e abua wanöndra fangi'ila.

Ngawalö döi

[bulö’ö kode]
  1. Töi niha: tesura molo'ö lala wanura döi asli, tenga nifaudugö ba lela Nono Niha. Duma-dumania Johannes Gutenberg, tenga Yohane Gutöbörö; Xi Jin Ping, tenga Kisi Jipingi, btn.
    Lö fao ba da'a:
    • Töi asli si fabö'ö wanura ya'ia ba li Indonesia. Na simanö ba mu'o'ö lala wanura ya'ia ba li Indonesia.
    • Töi andrö no to'ölö ba Zura Ni'amoni'ö ba li Niha simane (Mataio, Luka, Yuda, dlsb)
      (Onönöta: sökhi na mube'e khai-khainia ba döi si tola mu'alui ba Google, duma-dumania [[Esther|Gesitera]], [[Suriah|Ziria]], btn.)
  2. Töi nahia ma banua: tesura molo'ö lala wanura döi asli.
    Te'onia'ö moroi ba da'ö döi si no fabö'ö wanura ya'ia ba li Indonesia, ba da'ö mu'o'ö wanura ba li Indonesia.
  3. Töi negara: tesura molo'ö lala wanura döi asli ma zui töi resmi khönia ba li Indonesia. Duma-dumania Amerika Serikat, tenga Amerika Orudua; Korea Selatan, tenga Korea Yöu; Belanda, tenga Hulandro; Inggris, tenga Hagöri; Perancis, tenga Farasi btn.
    Töi Hulandro, Hagöri btn. tobali töi non formal. Duma-dumania tola te'oguna'ö ba Wikibuku.
  4. Töi administratif wamatörö: tesura molo'ö döi asli (desa, kota, kecamatan, kabupaten, provinsi, negara, kabinet, ngawalö kementrian)
  5. Töi ngawalö halöŵö ba wamatörö (jabatan): tesura molo'ö döi asli (camat, gubernur, presiden, wakil presiden (fangali presiden), menteri)
  6. Töi institusi negara: tesura molo'ö döi asli (DPR, MPR, kepolisian, ABRI, dlsb)
  7. Töi lala nangi: tesura molo'ö döi asli (utara, selatan, barat, timur, btn).
    Lö fao ba da'a ngawalö döi lala nangi bakha ba konteks budaya Nias: niha raya, tanö yöu, btn.
  1. Ngawalö istilah bakha ba ilmu kimia, biologi, fisika btn. tesura molo'ö fanura resmi ba li Indonesia, duma-dumania spesies, genus, kalsium, astronomi, btn.

Fangerai

[bulö’ö kode]
  1. Numero: tesura molo'ö li Niha irugi saribu, aefa da'ö tesura ia molo'ö lala wanura ba li Indonesia (juta, miliar, triliun)
  2. Fa'anau, fa'abua ba fa'oya nösi: tesura molo'ö töi resmi ba li Indonesia, duma-dumania kg (kilogram), cm (sentimeter), km (kilometer), ltr (liter), btn.
  3. Inötö: tesura molo'ö töi resmi ba li Indonesia simane detik, menit, jam.

Baŵa ba ndröfi

[bulö’ö kode]
  1. Ndröfi nisura faoma numero tesura faoma numero duma-dumania 1970.
  2. Na tesura ia si tobali föfö wanutunö, tesura ia molo'ö fanura ba li Niha simane ngahönö a siŵa ngaotu a fitu ngafulu.
  3. Abad: ngaotu fakhe si-, mis. ngaotu fakhe si-16 (abad ke-16).
  4. M (Masehi): Tola göi ta'oguna'ö wehede Keriso simane ba li Inggris Christ. Duma-dumania döfi 35 föna Keriso (li Indonesia: Seb. Masehi, li Inggris: BC). Fehede masehi no li Arab, eluahania Keriso ba li Niha. Lö börö khöda wangoguna'ö li Arab ba li Niha. Tesura Zura Gamabu'ulali Sibohou ba li Yunani, andrö abölö ta'o'ö li Yunani (Kristos) moroi ba li Arab (Masehi).
  5. -an: tobali -a, duma-dumania 1970-a, 1990-a
  6. Töi mbaŵa tesura molo'ö töinia ba li Indonesia na andrö nitötöna bakha ba sambua nahia ba zura andrö töi mbaŵa simane Januari, Februari... Desember.
  7. Na ba sambua nahia bakha ba zura andrö manötöna narasi, andrö ni'oguna'öda töi simane baŵa sisara, baŵa sifitu, btn.

Ngawalö wehede bö'ö

[bulö’ö kode]
  1. anggaran (ba DPR/famatörö):
  2. budaya:
  3. ciri-ciri:
  4. ciri khas:
  5. dewa:
  6. dewi:
  7. diameter:
  8. dosen: samahaö
  9. efektif:
  10. guru besar: ere zamahaö
  11. habitat:
  12. kalori:
  13. kandungan: so bakha khönia
  14. khusus: ni föfö’ö
  15. mahasiswa/i:
  16. pemilu:
  17. polisi:
  18. politik:
  19. profesor:
  20. protein:
  21. relawan:
  22. skripsi:
  23. tesis:
  24. unsur:
  25. ujian:

Ngawalö wehede famakhai (konjungsi)

[bulö’ö kode]
  • Ba da'a so draf si tobali börö wamatimba. Höndrögö Konjungsi ba wamokai ya'ia.

Struktur zura (angolifa nösi)

[bulö’ö kode]

No irai omasi ita wamatörö sambua struktur layout ngawalö zura si fakhai ba zinumbua, aurifö, fökhö ba biografi. Bahiza lö sa'ae tatörö lala andre, me ohitö dödöda ena'ö abölö faudu nösi Wiki Nias khöda ba nösi wiki Inggris. Hana? Me da'ö lala khöda ena'ö tola fao li Niha ba wa'atedou nifotöi "Kecerdasan Buatan" (ma "Artificial Intelligence" ba li Inggris).

Khai-khai baero

[bulö’ö kode]