Amabu'ulali Sibohou

Amabu'ulali Sibohou (li Yunani satua Ἡ Καινὴ Διαθήκη (Hē Kainḕ Diathḗkē); li Latin Novum Testamentum) no sambua gangowuloa mbuku sitobali tambali Zura Ni'amoni'ö resmi ni'oguna'ö ndra Niha Keriso. Bakha ba ngawalö mbuku andre tesura he ngawalö wamahaö Yesu awö ngawalö nidunö-dunö sifakhai ba wa'aurinia, ba he göi hadia zalua si fakhai ba wa'auri ndra Niha Keriso me ngaotu ndröfia sisara. Tambalinia ya'ia gangowuloa mbuku Gamabu'ulali Siföföna, si'arakhagö fagölö khö Zura Ni'amoni'ö ni'oguna'ö ndra niha Yahudi. Te'osambua'ö fefu mbuku andre (Amabu'ulali Siföföna ba Amabu'ulali Sibohou) tobali sambua buku nifotöi Sura Ni'amoni'ö ndra Niha Keriso.[1]
Buku Gamabu'ulali Sibohou no angowuloa zura nisura zi hadauga zanura ba li Yunani satua nifotöi "Koine" ba nisura ba ginötö si no oi fabö'ö-bö'ö. So khönia bakha 27 mbuku ba no fagölö ia khö dozi daha Gereja, he Gereja Ortodoks, Gereja Katolik, Gereja Anglikan ba he ngawalö Gereja Protestan si no oi fabö'ö-bö'ö.[2] Buku si 27 andrö ya'ia:
- 4 Injil (Mataio, Mareko, Luka ba Yohane)
- Halöŵö Zinenge
- 13 zura Waulo
- Sura khö niha Heberaio
- 7 zura ndra nifahaö Yesu
- Buku Wama'ele'ö
Ifa'oli zi 27 mbuku andre si föföna sibai tuada Atanasius, samösa uskup Aleksandria me döfi 367.[3] Arakhagö 30 fakhe aefa da'ö lafatunö ba latema'ö gangolita 27 mbuku Zura Gamabu'uali Sibohou andre ba konsili Hipo me döfi 393, ba aefa da'ö ba konsili Kartage me döfi 397. Bahiza awena sa dania aro ia me i'a'aro'ö ia Paus Inosensius I me döfi 405. Bakha ba ziha'uga konsili andre göi lafa'oli ngawalö mbuku sedöna fao bakha ba zura Gamabu'ulali Siföföna, fao ba da'ö ngawalö mbuku nifotöi deuterokanonika, si so bakha ba Zura Ni'amoni'ö Gereja Katolik irugi iada'a.[4]
Molo'ö New Oxford Annotated Bible, "Arakhagö fao dödö fefu gere Zura Ni'amoni'ö wa lasura zi öfa mbuku Duria Somuso Dödö (li Indonesia: {{li|id|Injil) ira sanura Injil öfawulu irugi önö ngafulu fakhe aefa wa'amate Yesu. Börö da'ö tenga nisura niha si no mangila samösa halöŵö Yesu ia ma zui nisura ba ginötö auri ba mamahaö Yesu nasa."[5][6] Duma-dumania Luka sama'anö sura Luka. Simane nisura bakha ba ESV Study Bible, Luka andrö no nga'ötö sidua ndra Niha Keriso. Eluahania lö ni'ilania Yesu ba lö irai faondra ira. Ba wama'anö sura Luka, i'owuloi nidunö-dunö niha si no irai mangila halöŵö Yesu (Luk 1:1-4), inönö nasa wa no irai fao ia mukoli awö Waulo (HalZin 16:10-17), simane nifaduhu'ö Waulo samösa bakha zurania ba Kol 4:14, Filem 1:23-24, ba TimII 4:11.
Töi ba Gamabu'ulali Sibohou
[bulö'ö | bulö’ö kode]Edöna musura
Ngawalö mbuku
[bulö'ö | bulö’ö kode]Edöna musura
Faigi göi
[bulö'ö | bulö’ö kode]Umbu
[bulö'ö | bulö’ö kode]- ↑ BBC – Religions – Christianity: The Bible, bbc.co.uk, mufaigi me 23/09/2023, (Li Inggris).
- ↑ Gil, Jesus; Dominguez, Joseangel (2022). Bible Portico. Ni'ali Helena Scott moroi ba Saxum International Foundation, nga'örö 15.
- ↑ Lindberg, Carter (2006). A Brief History of Christianity. Blackwell Publishing. nga'örö 15, mufaigi me 09/12/2023, (Li Inggris).
- ↑ Kümmel, Werner Georg (1975). Introduction to the New Testament. Ni'ali Howard Clark Kee. Nashville: Abdingdon Press. (Li Inggris).
- ↑ Cousland, J.R.C. (2010). Coogan, Michael David; Brettler, Marc Zvi; Newsom, Carol Ann; Perkins, Pheme (eds.). The New Oxford Annotated Bible: New Revised Standard Version. Oxford University Press. Nga'örö 1744. (Li Inggris).
- ↑ Cousland, J.R.C. (1 March 2018). Coogan, Michael David; Brettler, Marc Zvi; Newsom, Carol Ann; Perkins, Pheme (eds.). The New Oxford Annotated Bible: New Revised Standard Version. Oxford University Press. Nga'örö 1380. (Li Inggris).